Uyum Bozukluğu

Uyum Bozukluğu Nedir?

Uyum bozukluğu, bireylerin stresli yaşam olaylarıyla başa çıkmakta zorluk yaşadıklarında ortaya çıkabilecek bir grup durumdur. Bunlar sevilen birinin ölümünü, ilişki sorunlarını veya işten kovulmayı içerebilir. Herkes stresle karşı karşıya kalsa da, bazı insanlar belirli stresleri atlatmakta zorlanabilir. Bu durumda uyum sorunu yaşar.

Stresli olaya uyum sağlayamama, bir veya daha fazla ciddi psikolojik belirtilere ve hatta bazen de fiziksel semptomlara neden olabilir. Her biri farklı semptom ve belirtileri olan altı tip uyum bozukluğu vardır.

Bu sendrom hem yetişkinleri hem de çocukları etkileyebilir.

Bu bozukluklar ilaç tedavisi, konuşma terapisi veya her ikisinin bir kombinasyonu ile tedavi edilir. Bu şekilde  uyum bozukluğundan hızlı bir şekilde kurtulabilirsiniz. Stres yaratan kaynak devam etmediği sürece, bozukluk tipik olarak altı aydan fazla sürmez.

Uyum Bozukluğu Belirtileri

Uyum bozukluğu ile ilişkili zihinsel ve fiziksel semptomlar genellikle stresli bir olay yaşadığınızda veya hemen sonra ortaya çıkar. Bozukluk altı aydan uzun sürmezken, stres etkeni giderilmezse belirtileriniz devam edebilir. Bazı insanlar sadece belirtilerden biri gözlenirken bazıları birçok semptomla karşılaşabilir.

Bu sendromun zihinsel belirtileri şunları içerebilir:

İsyankar veya dürtüsel eylemler
Endişe duyma
Üzüntü, umutsuzluk ya da tuzağa düşmüş hissetme
Ağlama
Çekimser tutum
Konsantrasyon eksikliği
Benlik saygısı kaybı
İntihar düşünceleri

Ayrıca fiziksel belirtiler şunları içerebilir:

Uykusuzluk hastalığı
Kas seğirmeleri veya titreme
Yorgunluk
Vücut ağrısı veya ağrı
Hazımsızlık
Uyum bozukluğu türleri

Aşağıda altı tip uyum bozukluğu ve belirtisi sıralanmıştır:

Depresif duygudurum ile uyum bozukluğu

Bu tür bir bozukluk teşhisi konan insanlar, üzüntü ve umutsuzluk duyguları yaşama eğilimindedir. Aynı zamanda ağlama görülebilir. Ayrıca, daha önce yaptıkları aktivitelerden keyif almadıkları da gözlemlenebilir.

Kaygı ile uyum bozukluğu

Anksiyete ile uyum bozukluğu durumunda bunalmışlık, endişe durumu görülebilir. Bu bozukluğa sahip kişilerde konsantrasyon ve hafıza problemleri olabilir.

Çocuklar için bu tanısı genellikle ebeveynlerden ve sevdiklerinden ayrılma kaygısıyla ilişkilidir.

Karışık anksiyete ve depresif duygudurum ile uyum bozukluğu

Bu tür bozukluğu olan insanlar hem depresyon hem de kaygı yaşarlar.

Davranış bozukluğu ile uyum bozukluğu

Bu tür bir uyum bozukluğunun belirtileri, dikkatsizlik ya da kavga etmek gibi davranışsal konuları içerir.

Bu bozukluğa sahip gençler hırsızlık ve kundaklama eğiliminde olabilirler. Ayrıca okulu ihmal etmeye de başlayabilirler.

Duygu ve davranış karışıklığı ile uyum bozukluğu

Bu tip bozukluğa bağlı semptomlar arasında depresyon, anksiyete ve davranış problemleri yer alır.

Belirlenemeyen uyum bozukluğu

Belirlenemeyen uyum bozukluğu teşhisi konanların diğer uyum bozukluğu tipleri ile ilişkili olmayan belirtileri vardır. Bunlar genellikle fiziksel semptomlar veya arkadaş, aile, iş okul ile ilgili problemleri içerir.

Uyum Bozukluklarının Nedenleri

Çeşitli stresli olaylar uyum bozukluğuna neden olabilir. Yetişkinlerde bazı yaygın nedenler şunlardır:

Aile üyesi veya arkadaşının ölümü
İlişki sorunları veya boşanma
Büyük yaşam değişiklikleri
Hastalık ya da sağlık sorunu ( bireyde veya yakınında )
Yeni bir eve veya yere taşınmak
Ani afetler
Para sorunları veya korkuları

Çocuklarda ve gençlerde tipik nedenler şunlardır:

Aile kavgaları veya sorunları
Okulda sorunlar
Cinselliğe karşı kaygı

Risk Faktörü

Herkes bu sendromu geliştirebilir. Ancak aynı stres etkenini yaşayanlardan kimisi uyum bozukluğu yaşar kimisi de yaşamaz. Sosyal stresiniz ve diğer stres unsurlarıyla başa çıkma yöntemleriniz bir uyum bozukluğu geliştirip geliştirmeyeceğinizde etken olabilmektedir.

Uyum Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?

Bir uyum bozukluğunun teşhisi için, kişinin aşağıdaki kriterleri karşılaması gerekir:

Hayatınızda ortaya çıkan tanımlanabilir bir stres etkeni veya stres oluşturucu yüzünden üç ay içinde psikolojik veya davranışsal bozukluk belirtileriyle karşılaşma
Okulda veya işte herhangi bir stres unsuruna normalden daha fazla maruz kalmak
Stres kaynakları ortadan kaldırıldığında altı ay içinde iyileşilebilme potansiyelinin olması
Belirtilerin bir başka hastalıktan kaynaklanmıyor olması

Uyum Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?

Bir uyum bozukluğu teşhisi alırsanız, muhtemelen tedaviden faydalanabilirsiniz. Sadece kısa süreli tedaviye gereksiniminiz olabilir veya uzun bir süre boyunca tedavi edilmesi gerekebilir. Bu sendrom tipik olarak terapi, ilaçlar veya her ikisinin bir kombinasyonu ile tedavi edilir.

Terapi
Terapi, bir uyum bozukluğu için birincil tedavi yöntemidir. Doktorunuz veya sağlık uzmanınız bir akıl sağlığı profesyoneli görmenizi tavsiye edebilir. Bir psikolog veya zihinsel sağlık danışmanına yönlendirilebilirsiniz. Ancak, doktorunuz durumunuzun ilaca ihtiyaç duyduğunu düşünürse, sizi bir psikiyatrist veya psikiyatri hemşiresine yönlendirebilir.

Terapiye gitmek düzenli bir işlevsellik seviyesine dönmenizi sağlayabilir. Terapistler size duygusal desteklerini sunar ve uyum bozukluğunuzun sebebini anlamanıza yardımcı olabilir. Bu, gelecekteki stresli durumlarla baş etmek için becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olabilir.

Uyum bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan çeşitli terapiler vardır. Bu terapiler şunları içerir:

Psikoterapi (danışmanlık veya konuşma terapisi de denir)
Kriz müdahalesi (acil psikolojik bakım)
Aile ve grup terapileri
Uyum bozukluğuna faydalı olan destek grupları
Bilişsel davranışçı terapi veya CBT (verimsiz düşünme ve davranışları değiştirerek problemleri çözmeye odaklanır)
Kişilerarası psikoterapi veya IPT (kısa süreli psikoterapi tedavisi)

İlaç

Bu sendromu yaşayan bazı kişiler de ilaçlardan faydalanırlar. İlaçlar uykusuzluk, depresyon ve anksiyete gibi uyum bozukluklarının bazı belirtilerini azaltmak için kullanılır. Bu ilaçlar şunları içerir:

lorazepam (Ativan) ve alprazolam (Xanax) gibi benzodiazepinler
gabapentin (Neurontin) gibi nonbenzodiazepin anksiyolitikler
Sertralin (Zoloft) veya venlafaksin (Effexor XR) gibi SSRI’ler veya SNRI’ler

Uyum bozukluğundan kurtulmak için hızlı ve doğru bir şekilde tedavi alınmalıdır. Çabuk iyileşme sağlamak gerekir. Bozukluk çoğu insanda genellikle altı aydan fazla sürmez.

Uyum Bozuklukları Nasıl Önlenir?

Uyum bozukluğunu önlemenin garantili bir yolu yoktur. Ancak, başa çıkmayı ve dirençli olmayı öğrenmek stres yaratanlarla başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Esnek olmak stres yaratanların üstesinden gelmek anlamına gelir. Esnekliğinizi şu şekilde artırabilirsiniz:

Sizi desteklemek için güçlü bir insan ağı geliştirmek
Zor durumlarda olumlu olmak ya da mizahî yaklaşmak
Sağlıklı yaşamak (Spor, Beslenme vb. )
Özgüven ve Öz saygıyı korumak