Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi )

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) Nedir ?

Bazı sosyal durumlarda gergin hissetmek normaldir. Örneğin, bir randevuya gitmek veya bir sunum yapmak, heyecan ve gerginliğe neden olabilir. Ancak, Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) rahatsızlığı varsa, günlük etkileşimler önemli kaygıya, korkuya, öz bilinç eksikliğine ve utanmaya neden olur. Çünkü başkaları tarafından incelenmekten veya yargılanmaktan korkarsınız.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) ile birlikte, korku ve endişe, hayatınızı etkileyebilecek kaçınmalara yol açar. Şiddetli stres günlük rutini, işi, okulu veya diğer aktiviteleri etkileyebilir.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) kronik bir zihinsel sağlık durumudur. Ancak psikoterapide başa çıkma becerilerini öğrenmek ve ilaç almak, güven kazanmanıza ve başkalarıyla etkileşim kurma yeteneğinizi geliştirmenize yardımcı olabilir.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) Belirtileri

Bazı durumlarda utangaçlık ya da rahatsızlık hissi, özellikle çocuklarda mutlaka sosyal kaygı bozukluğu belirtileri değildir. Sosyal durumlardaki konfor düzeyleri, kişilik özelliklerine ve yaşam deneyimlerine bağlı olarak değişir. Bazı insanlar doğal olarak içe kapanık, bazıları ise daha dışa dönüktür.

Günlük tedirginliğin aksine, sosyal anksiyete bozukluğu; günlük rutine, işe, okula veya diğer aktivitelere müdahale eden korku, endişe ve kaçınmayı içerir. Sosyal anksiyete bozukluğu tipik olarak gençliğin başında başlar. Ancak bazen küçük çocuklarda veya yetişkinlerde de başlayabilir.

Duygusal ve Davranışsal Belirtiler

Sosyal anksiyete bozukluğunun belirtileri kalıcı olabilir ve şunları içerir:

Yargılanabileceğiniz durumlardan korkma.

Kendini utandırma veya küçük düşürme endişesi.

Yabancılarla etkileşime girme veya konuşma korkusu.

Başkalarının endişeli göründüğünüzü fark etmesinden korkma.

Utanma, terleme, titreme veya titrek bir ses çıkarmak gibi utanmanıza neden olabilecek fiziksel semptomlardan korkma.

Utanma ve kaçınmadan dolayı insanlarla konuşmaktan imtina etmek.

İlgi odağı olabileceğiniz durumlardan kaçınmak.

Korkulan bir etkinlik veya olayı beklerken endişe duymak.

Yoğun korku veya endişe ile sosyal izolasyona kalıcılık getirmek.

Sosyal bir durumdan sonra performansınızı analiz etmek ve etkileşimlerinizdeki kusurları belirlemek için zaman harcamak.

Sosyal bir durumdaki olumsuz bir deneyimin olası en kötü sonuçlarını beklemek.

Çocuklarda yetişkinlerle veya akranlarıyla etkileşime girme endişesi ağlayarak, sinir krizi geçirerek, ebeveynlere yapışarak veya sosyal durumlarda konuşmayı reddederek gösterilebilir.

Sosyal anksiyete bozukluğunun etkileri genellikle kalabalık ortamlarda ortaya çıkar.

Fiziksel Belirtiler

Fiziksel belirti ve bulgular bazen sosyal kaygı bozukluğuna eşlik edebilir ve şunları içerebilir:

Kızarma

Hızlı nabız atışı

Titreme

Terleme

Mide bozukluğu veya mide bulantısı

Nefes almakta sorun

Baş dönmesi

Zihninin boşaldığını hissetmek

Kas gerginliği

Yaygın Sosyal Durumlardan Kaçınmak

Sosyal anksiyete bozukluğunuz olduğunda, günlük deneyimler zor hale gelebilir. Örneğin :

Yabancı insanlarla etkileşime girme zorluğu.

Partilere veya sosyal toplantılara katılma problemi.

İşe ya da okula gitmede zorluk.

Sohbeti başlatma zorluğu.

Göz teması kurma zorluğu.

Arkadaşlık kurma zorluğu.

İnsanların oturmuş olduğu bir odaya girme problemi.

Eşyaları bir mağazaya iade etme problemi.

Başkalarının önünde yemek yeme problemi.

Umumi tuvalet kullanımında problem.

Sosyal anksiyete bozukluğu belirtileri zamanla değişebilir. Aşırı stres veya taleple karşı karşıya kalırsanız tetiklenebilir. Anksiyete yaratan durumlardan kaçınmak, kısa vadede kendinizi daha iyi hissetmenize neden olabilir, ancak tedavi alamazsanız, endişenizin uzun vadede devam etmesi muhtemeldir.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) Teşhisi

Doktorunuz başka koşulların endişenize neden olup olmadığını veya başka bir fiziksel veya zihinsel sağlık bozukluğuyla birlikte sosyal anksiyete bozukluğunuz olup olmadığını belirlemek isteyecektir.

Doktorunuz şunlara göre bir teşhis belirleyebilir:

Herhangi bir tıbbi durumun veya ilacın anksiyete semptomlarını tetikleyip tetiklemediğini değerlendirmeye yardımcı olan fiziksel muayene.

Belirtilerinizin tartışılması, ne sıklıkta ortaya çıktığı ve hangi durumlarda
sizi endişelendirebileceklerini görmek için durum listesinin gözden geçirilmesi.

Sosyal kaygı semptomları hakkında öz bildirim anketleri.

Semptomların Ruhsal Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabında (DSM-5) listelenen kriterlere uyması.

Sosyal anksiyete bozukluğu için DSM-5 kriterleri şunlardır:

Belirli sosyal durumlar hakkında sürekli, yoğun bir korku ya da endişe hissetmek. Çünkü sizi yargılayacaklarını, utanacağınızı veya aşağılanacağınuzu düşünüyorsunuzdur.

Anksiyete üreten sosyal durumlardan, yoğun korku veya endişe ile karşı karşıya kalmamak için kaçınma.

Durumla orantılı olmayan aşırı endişe.

Günlük yaşamınıza müdahale eden endişe veya sıkıntı.

Tıbbi bir durum, ilaç veya madde bağımlılığı ile daha iyi açıklanamayan korku veya endişe.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) Nedenleri

Diğer birçok ruh sağlığı koşullarında olduğu gibi, sosyal endişe bozukluğu da biyolojik ve çevresel faktörlerin karmaşık bir etkileşiminden kaynaklanmaktadır. Muhtemel sebepler arasında şunlar bulunur :

Kalıtsal özellikler : Anksiyete bozuklukları ailelerde ortaya çıkma eğilimindedir. Bununla birlikte, bunun ne kadarının genetik ve ne kadarının öğrenilmiş davranıştan kaynaklandığı tam olarak belli değildir.

Beyin yapısı : Beyindeki amigdala denilen bir yapı, korku tepkisini kontrol etmede rol oynayabilir. Aşırı aktif amigdalası olan insanlar, sosyal durumlarda aşırı endişe yaratacak şekilde artan bir korku tepkisine sahip olabilir.

Çevre : Sosyal anksiyete bozukluğu öğrenilmiş bir davranış olabilir. Bazı insanlar rahatsız edici veya utanç verici bir sosyal durumdan sonra bu durumu geliştirebilir. Ayrıca, sosyal anksiyete bozukluğu ile sosyal durumlarda endişeli davranışı modelleyen veya çocuklarını daha fazla kontrol eden, aşırı korumacı olan ebeveynler arasında bir ilişki olabilir.

Sosyal Anksiyete Bozukluğu ( Sosyal Fobi ) Tedavisi

Tedavi, sosyal kaygı bozukluğunun günlük yaşamınızı ne kadar etkilediğine bağlıdır. Sosyal anksiyete bozukluğu için en yaygın kullanılan iki tedavi türü, psikoterapi ( psikolojik danışma veya konuşma terapisi olarak da bilinir ) veya ilaçlardır. Her ikisinin bir kombinasyonu da kullanılabilir.

Psikoterapi

Psikoterapi, sosyal kaygı bozukluğu olan çoğu insanda semptomları iyileştirir. Terapide, kendinizle ilgili olumsuz düşünceleri tanımayı ve değiştirmeyi, sosyal durumlarda güven kazanmanıza yardımcı olacak beceriler geliştirmeyi öğrenirsiniz.

Bilişsel davranışçı terapi, kaygı için en etkili psikoterapi türüdür ve bireysel olarak veya gruplar halinde yapıldığında eşit derecede etkili olabilir.

Maruz kalmaya dayalı bilişsel davranışçı terapide, yavaşça en çok korktuğunuz durumlarla yüzleşmek için çalışırsınız. Bu, başa çıkma becerilerinizi geliştirebilir ve kaygı uyandıran durumlarla başa çıkma konusunda güveninizi geliştirmenize yardımcı olabilir. Ayrıca sosyal becerilerinizi geliştirmek ve başkalarıyla ilgili rahatlık ve güven kazanmak için beceri eğitimlerine veya rol oynamaya katılabilirsiniz. Sosyal durumlara maruz kalma uygulamaları, endişelerinize meydan okumak için özellikle yararlıdır.

İlaç Tedavisi

Çeşitli ilaçlar mevcut olmasına rağmen, seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’ler), sürekli olarak sosyal kaygı semptomları için denenen ilk ilaç türüdür. Doktorunuz paroksetin (Paxil) veya sertralin (Zoloft) yazabilir.

Serotonin ve norepinefrin geri alım inhibitörü (SNRI) venlafaksin (Effexor XR) ayrıca sosyal anksiyete bozukluğu için bir seçenek olabilir.

Yan etki riskini azaltmak için doktorunuz sizi düşük bir ilaç dozu ile başlatabilir ve reçetenizi yavaş yavaş tam bir doza yükseltebilir. Belirtilerinizin belirgin şekilde düzelmesi birkaç hafta ile birkaç ay sürebilir.

Diğer İlaçlar

Doktorunuz ayrıca aşağıdakiler gibi sosyal kaygı semptomları için başka ilaçlar da verebilir:

Diğer antidepresanlar : En az yan etki ile sizin için en etkili olanı bulmak için birkaç farklı antidepresan denemek zorunda kalabilirsiniz.

Anti-anksiyete ilaçları : Benzodiazepinler (ben-zoe-die-AZ-uh-peens) kaygı seviyenizi azaltabilir. Sık sık hızlı çalışsalar da, alışkanlık yapabilirler. Bu yüzden genellikle sadece kısa süreli kullanım için reçete edilirler.

Beta blokerler : Bu ilaçlar epinefrin (adrenalin) uyarıcı etkisini bloke ederek çalışır. Kalp atış hızını, kan basıncını, kalbin çarpmasını ve uzuvların titremesini azaltabilirler. Bu nedenle, konuşma yapma gibi belirli bir durumda semptomları kontrol etmek için nadiren kullanıldığında en iyi şekilde çalışabilirler. Sosyal anksiyete bozukluğunun genel tedavisi için bunlar önerilmemektedir.

Tedavi hızlı bir şekilde işe yaramazsa pes etmeyin. Birkaç hafta veya ay boyunca psikoterapiye devam edebilirsiniz. Ayrıca durumunuz için doğru ilacı bulmak da, biraz deneme yanılma süreci gerektirebilir.

Bazı insanlar için, sosyal anksiyete bozukluğu belirtileri zamanla kaybolabilir ve ilaçlar kesilebilir. Bazılarının ise, hastalığın nüksetmesini önlemek için yıllarca ilaç alması gerekebilir.

Tedaviden en iyi şekilde yararlanmak için ilaçlı tedavi ya da terapi randevularınızı sürdürün. Merak ettiklerinizi doktorunuza sormaktan çekinmeyin.