Şizotipal Kişilik Bozukluğu

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Nedir ?

Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler genellikle tuhaf veya eksantrik olarak tanımlanır ve genellikle sorunlu yakın ilişkilere sahiptirler. Genellikle ilişkilerin nasıl oluştuğunu veya davranışlarının başkaları üzerindeki etkisini anlamazlar. Ayrıca, başkalarının motivasyonlarını ve davranışlarını yanlış yorumlayabilir ve başkalarına ciddi bir güvensizlik geliştirebilirler.

Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişi sosyal ilişkilere uygunsuz tepkiler verdiğinden ve kendine özgü inançlara sahip olduğundan, bu problemler ciddi kaygılara ve sosyal durumlardan kaçış eğilimine yol açabilir.

Şizotipal kişilik bozukluğu tipik olarak yetişkinliğin erken döneminde teşhis edilir. İlaçlar ve terapi gibi tedaviler semptomları iyileştirebilmesine rağmen, hastalık muhtemelen kalıcıdır.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Şizotipal kişilik bozukluğu tipik olarak şu belirti ve semptomların beşini veya daha fazlasını içerir:

Yalnız olmak ve yakın aile dışında yakın arkadaşlara sahip olmamak

Olayların yanlış yorumlanması, aslında zararsız bir şeyin doğrudan kişisel bir anlamı olduğu hissi buna örnek olabilir.

Tuhaf, eksantrik veya sıradışı düşünme, inançlar veya tavırlar

Rahatsız görünmek veya garip bir şekilde eşleşen kıyafetler giymek gibi garip şekillerde giyinmek

Zihinsel telepati veya batıl inançlar gibi özel güçlere inanç

Gerçekte var olmayan bir kişinin varlığını hissetmek veya yanılsamalar yaşamak gibi olağandışı algılar

Kalıcı ve aşırı sosyal kaygı
Belirsiz veya sıradışı konuşma şekilleri veya tuhaf konuşma tarzı

Şüpheli veya paranoyak düşünceler ve başkalarının sadakatiyle ilgili sürekli şüpheler

Sınırlanmış duygular veya uygunsuz duygusal tepkiler

Kumarla ilgili aktivitelere olan ilginin artması veya sosyal kaygının yüksek olması gibi şizotipal kişilik bozukluğu belirtileri gençlerde görülebilir.

Çocuk okulda düşük performans gösterebilir veya arkadaşlarıyla sosyal olarak geçimsiz görünebilir. Sonuç olarak da öfkeli veya zorbaca davranabilir.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu ve Şizofreni

Şizotipal kişilik bozukluğu, insanların gerçeklikle temaslarını kaybettiği (psikoz) ciddi bir akıl hastalığı olan şizofreni ile kolayca karışabilir. Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler sanrılar veya halüsinasyonlarla kısa psikotik atak geçirebilirken, ataklar şizofrenide olduğu kadar sık, uzun veya yoğun değildir.

Bir başka önemli ayrım, şizotipal kişilik bozukluğu olan kişilerin genellikle çarpık fikirleri ile gerçeklik arasındaki farkın bilincinde olmalarıdır. Şizofreni hastaları ise genellikle sanrılarından uzaklaşamazlar.

Farklılıklara rağmen, şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler şizofrenide olanlara benzer tedavilerden yararlanabilir. Şizotipal kişilik bozukluğunun bazen şizofreni ile aynı çizgide olduğu görülür. Fakat şizotipal kişilik bozukluğunun daha az şiddetli olduğu düşünülmektedir.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Teşhisi

Şizotipal kişilik bozukluğu olan kişiler, anksiyete, depresyon, öfke patlamaları veya madde bağımlılığının tedavisi gibi diğer semptomlar nedeniyle sağlık merkezlerinden yardım isteyebilir.

Diğer tıbbi durumları elemek için yapılan fizik muayeneden sonra, daha fazla değerlendirme için sizi bir zihinsel sağlık sağlayıcısına yönlendirebilirler.

Şizotipal kişilik bozukluğunun teşhisi tipik olarak aşağıdakilere dayanır:

Belirtileriniz hakkında detaylı konuşma.

Kişisel ve tıbbi geçmişiniz hakkında bilgi edinme.

Zihinsel Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabında (DSM-5) listelenen belirtilerin görülmesi.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Nedenleri

Kişilik, sizi eşsiz kılan düşünce, duygu ve davranışların birleşimidir. Dış dünya ile ilgili görüş, anlayış ve ilişkilerin yanı sıra kendinizi nasıl gördüğünüzdür. Kişilik, çocukluk döneminde kalıtsal eğilimler ve çevresel faktörlerin etkileşimi yoluyla şekillenir.

Normal gelişimde, çocuklar zamanla sosyal ipuçlarını doğru şekilde yorumlamayı ve uygun şekilde yanıt vermeyi öğrenirler. Şizotipal kişilik bozukluğu olan bir kişi için tam olarak neyin yanlış gittiği kesin olarak bilinmemekle birlikte, beynin ve genetiğin rol oynadığı düşünülmektedir.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu Tedavisi

Şizotipal kişilik bozukluğu tedavisi çoğu zaman ilaç kombinasyonunu ve bir veya daha fazla psikoterapi kombinasyonunu içerir. Kişilik tarzlarına uygun iş ve sosyal aktivitelerle birçok insana yardım edilebilir.

Psikoterapi

Konuşma terapisi olarak da adlandırılan psikoterapi, şizotipal kişilik bozukluğu olan kişilerin bir terapistle güvene dayalı bir ilişki kurarak başkalarına güvenmeye başlamasına yardımcı olabilir.

Psikoterapi şunları içerebilir:

Bilişsel-davranışçı terapi : Çarpık düşünce kalıplarını belirleme ve değiştirme, belirli sosyal becerileri öğrenme ve problemli davranışları değiştirme

Destekleyici terapi : Normal hayata uyarlama becerilerinin teşviki ve geliştirilmesidir.

Aile terapisi : Kavga veya duygusal mesafeyi azaltmaya yardımcı olan ve evdeki güveni geliştirmeye yardımcı olabilecek şekilde aile üyelerini de terapiye dahil etmeyi içerir.

İlaçlar

Özellikle şizotipal kişilik bozukluğunun tedavisi için onaylanmış herhangi bir ilaç bulunmamaktadır. Bununla birlikte, doktorlar, psikotik ataklar, depresyon veya anksiyete gibi bazı semptomları hafifletmek için bir antipsikotik, bir ruh hali dengeleyici, bir antidepresan veya bir anti-anksiyete ilacı reçete edebilir. Bazı ilaçlar çarpık düşünceyi azaltmaya yardımcı olabilir.