Fetişizm

Fetişizm Nedir?

Fetişizm, geleneksel olarak cinsel olarak görülmeyen nesnelere veya vücut bölümlerine klinik olarak önemli bir sıkıntı veya bozulma ile birlikte yoğun ilgi duymaya yönelik psikolojik bozukluktur.

Fetişistik bozukluk, cinsel uyarılmaya ulaşmak için, uçucu olmayan nesnelere (iç çamaşırları veya yüksek topuklu ayakkabı) veya genital olmayan bir vücut kısmına odaklanmanın sürekli ve tekrar eden bir biçimde ortaya çıkmasıdır. Sadece bu nesnenin veya vücut kısmının kullanılmasıyla birey cinsel tatmin elde edebilir. Fetişistik bozukluğun tanısı sadece, bu bozukluk sosyal, mesleki veya diğer önemli iş alanlarında kişisel sıkıntı veya bozukluğa yol açıyorsa kullanılır.

Milyonlarca fetişistik bozukluk türü vardır. Bunların bir kısmını makalelerle ayrı ayrı açıklamaya çalışacağız.

Fetişizmin Tarihçesi

“Fetişizm” terimi 1800’lerin sonlarında ortaya çıkmıştır. Bu “obsesif cazibe” anlamına gelen Portekizce kelime feitico kökenlidir . Belirli bedensel özellikleri çekici bulabilen çoğu normal bireyde fetişistik bir uyarılma derecesi vardır. Bununla birlikte, fetişist uyarılma, normal cinsel veya sosyal işlevsellikle etkileşime girdiğinde ve fetiş nesnesi olmadan cinsel uyarılmanın imkânsız olduğu durumlarda genellikle bir sorun olarak ortaya çıkar.

Ortak fetişistik nesneler arasında kadın iç çamaşırları, ayakkabılar, eldivenler, lastik eşyalar ve deri kıyafetler bulunur. Fetişist bozuklukla ilişkili vücut parçaları arasında ayak, ayak parmakları ve saç bulunur. Fetişin hem cansız nesneleri hem de kirli çoraplar ve ayaklar gibi vücut kısımlarını içermesi yaygındır. Bazıları için, fetiş nesnesinin sadece bir resmi bile uyarılmaya neden olabilir, ancak çoğu hasta, gerçek nesneyi tercih eder veya gerek duyar. Fetişist genellikle cinsel tatminkarlık için fetiş nesnesini tutar, tadar, koklar ya da eşinin cinsel ilişki sırasında nesneyi giymesini ister. Fetişist bozukluğun tanısı için, fetişistik nesneler, transvestik bozuklukta olduğu gibi veya genital nesnelerle (vibratörler, dildolar) sınırlı olmamalıdır.

İnanılmaz nesne fetişleri iki tür olarak kategorize edilebilir: form fetişler ve medya fetişleri. Bir form fetişte, yüksek topuklu ayakkabılar gibi nesne ve şekli önemlidir. Bir medya fetişinde, nesnenin malzemesi, örneğin ipek veya deri olması önemlidir. İnanılmaz nesne fetişistleri genellikle kendi imkanlarıyla nesnelerini toplarlar. Bazı durumlarda, fetişizm, hastanın hırsızlık ya da saldırı yoluyla arzu ettiği nesneleri toplatacak kadar şiddetlidir. Erkek fetişistler, nesnelerin varlığı olmadan ereksiyon elde edemeyebilirler.

Fetişistik bozukluk erkeklerde çok daha yaygın bir durumdur ve nedenleri açıkça bilinmemektedir. Fetişizm, genel olarak yetişkin partnerleri ile cinsel içerikli olmayan ya da cinsel ilişki dışındaki herhangi bir nesneye veya insanlara yoğun cinsel çekim anlamına gelen parafilik bozuklukların genel kategorisine girer.

Fetişizmin Belirtileri

Fetişistik bozukluğu olan kişilerin cinsel eylemleri, yalnızca fetiş nesnesi veya vücudun bir kısmına özel olarak odaklanır. Fetişist olmayanlar çeşitli zamanlarda belirli bir vücut parçası veya bir nesne tarafından uyandırılabilir ve onu başka bir kişiyle de cinsel ilişkilerinin bir parçası haline getirebilir, ancak bunlar üzerinde düzeltme yapmaya gerek duymazlar.

Genel olarak, fetişist bozukluğu olan kişi, sadece cinsel olarak uyandırılabilir ve fetiş odağı kullanıldığında orgazma ulaşabilir. Aksi halde, fetiş odağı olmadan, ancak azalan bir seviyede bir tepki oluşabilir. Fetiş nesnesi bulunmadığı zaman, fetişist bunun hakkında fanteziler üretir.

Fetişizm için tanı kriterleri şunları içerir:

  • En az altı aylık bir süre için, hasta, tekrarlayan, yoğun cinsel nesne fantezileri, kadınlara ait nesneler (dişi iç çamaşırları ve ayakkabılar gibi) veya genital olmayan vücut kısımlarına fazla odaklanma içeren dürtülere veya davranışlara sahiptir.
  • Fanteziler, cinsel dürtüler ya da davranışlar, önemli sıkıntılara neden olur ya da sosyal, mesleki ya da kişisel işlevselliği bozar.
  • Fetiş nesneler, transvestik bozuklukta olduğu gibi kullanılan giysiler değildir ve bir vibratör gibi cinsel simülasyon için tasarlanmamıştır.

Fetişist bozukluğu olan kişiler, bu cinsel dürtülerini doyurmak için ücretli işe ya da gönüllü çalışmaya başvurabilirler. Örneğin, ayakkabı fetişistinin ayakkabı dükkânında çalışması gibi.

Yaygın fetişistik bozukluk türleri diğer makalelerde ayrı olarak sunulacaktır.

Fetişizmin Nedenleri

Fetişistik bozukluk gibi parafililerin ergenlik döneminde tipik olarak bir başlangıcı vardır, ancak ergenlikten önce fetişler gelişebilir. Fetişist düzensizliğe henüz bir neden bulunamamıştır .

Bazı teorisyenler, fetişizmin erken dönem çocukluk deneyimlerinden, bir nesnenin özellikle cinsel bir uyarılma ya da gratifikasyonun güçlü bir biçimi ile ilişkili olduğuna inanırlar. Diğer öğrenme kuramcıları daha sonraki çocukluk ve ergenlik ve mastürbasyon aktivitesiyle ilişkili koşullanmaya odaklanırlar.

Davranışsal öğrenme modelleri, uygunsuz cinsel davranışların kurbanı veya gözlemcisi olan bir çocuğun, taklit etmeyi öğrendiğini ve daha sonra bu davranış biçimini benimsediğini ileri sürmektedir. Tazminat modelleri, bu bireylerin normal sosyal cinsel temaslardan yoksun olduklarını ve kabul edilebilir yollarla haz aldıklarını öne sürmektedir. Erkeklerin yer aldığı çok daha yaygın vak’alardaki gözlemler, fetişistik nedenlerin kendi erkekliğinin, gücünün reddedilme ve aşağılanma korkusundan kaynaklandığını belirtmektedir. Fetişist uygulamalarıyla ve cansız bir nesne üzerindeki ustalığıyla birey kendini koruyabilir ve bazı yetersizlik duygularını telafi edebilir. Tabii ki bu sosyal açıdan rahatsızlık oluşturmadığı sürece suç kapsamına girmez.

Fetişizmin Tedavisi

Fetişist fanteziler yaygındır ve sadece rahatsızlığa neden olduğunda veya kişinin günlük yaşamlarında normal olarak işlev görme yeteneğini bozduğunda bir bozukluk olarak ele alınmalıdır.

Fetişistik bozukluk, yaşam seyri boyunca dürtülerle veya davranışların yoğunluğuyla sık sık dalgalanarak devam eder. Sonuç olarak, etkili tedavi genellikle uzun vadelidir. Tedavi yaklaşımları, çeşitli tedavi biçimlerini (geleneksel psikanaliz, hipnoz, bilişsel ve davranış terapisi) ve ayrıca ilaç tedavisini (SSRI’lar, androjen yoksunluğu tedavisi) kapsamıştır. Bazı reçeteli ilaçlar parafili ile ilişkili zorlayıcı düşüncenin azaltılmasına yardımcı olur. Bu, parafilik dürtülerinden daha az dikkat dağıtıcı olan danışmanlık üzerine yoğunlaşmaya izin verir. Artan kanıtlar, ilaç tedavisinin bilişsel davranış terapisi ile birleştirilmesinin etkili olabileceğini düşündürmektedir, ancak bu tedavilerin sonuçları hakkında yapılan araştırmalar sonuçsuz kalmaktadır. Antiandrojenler denilen bir ilaç sınıfı, geçici olarak testosteron düzeylerini ciddi şekilde düşürebilir ve fetişist bozukluk için diğer tedavi biçimleriyle birlikte kullanılabilir. Bu ilaç erkeklerde cinsel dürtüyü azaltır ve cinsel yönden zihinsel imgeleme sıklığını azaltır.

Erkeklerdeki her yüksek testesteron salgısı o kişileri parafiliye yatkın kılacak diye bir durum yoktur. Bununla birlikte, medroksiprogesteron asetat (Depo-Provera) ve siproteron asetat gibi hormonlar, dolaşımdaki testosteron düzeyini azaltmaya yardımcı olur, böylece cinsel tahrik ve saldırganlığı azaltır ve ereksiyon sıklığını, cinsel fantezileri ve mastürbasyon dahil cinsel davranışları azaltır. Hormonlar tipik olarak davranışsal ve bilişsel tedavilerle birlikte kullanılır. Fluoksetin (Prozac) gibi antidepresanlar da cinsel dürtüleri başarılı bir şekilde azaltmıştır Ancak cinselliği azaltma amacıyla üretilmezler.

Diğer Teknikler

Araştırma bilişsel davranışçı modellerin, parafilik bozukluğu olan kişilerin tedavisinde etkili olduğunu göstermektedir.

Aversif koşullandırma, bir davranışı azaltmak veya ortadan kaldırmak için negatif uyaranların kullanılmasını içerir.

Gizli sensitizasyon, hastayı gevşetici davranış sahnelerinin ortaya konmasını ve görselleştirilmesini, ardından da olumsuz bir olayın ortaya çıkmasını gerektirir.

Yardımlı averaj koşullanması, olumsuz olayın bir etkileyici faktör kullanılarak (terapist tarafından havaya pompalanan kötü koku) oluşturulmasıdır. Amaç, hastanın sapma davranışını olumsuz olayla (kötü koku) ilişkilendirmesi ve söz konusu davranıştan kaçınarak olumsuz olayı önlemek için önlemler almasıdır.

Yenileme teknikleri, hastaya verilen anlık geri bildirime odaklanır, böylece davranış hemen değişir. Örneğin, bir kişi bir ışığa bağlı bir biofeedback makinesine bağlanabilir, kişiyi, kişinin cinsel olarak uyarıcı malzemeye maruz kalması durumunda makinenin ışığını belirli bir renk aralığında tutmaya zorlar.

Diğer Fetişizm Türleri hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Transvestik Fetişizm hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Sigara Fetişizmi ( Kapnolagni ) hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Ayakkabı Fetişizmi hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Robot Fetişizmi hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

İç Çamaşırı Fetişizmi hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Tıbbî Fetişizm hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Dudak ve Ruj Fetişizmi hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Elbise Fetişizmi hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Göğüs Fetişizmi hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.

Ayak Fetişizmi ( Podofili ) hakkındaki makalemizi okumak için buraya tıklayabilirsiniz.